Stawy
- jak działają

Jak działają stawy

autor: lek med Adam Jurgilewicz

Staw - co to właściwie takiego

Stawy to część układu ruchu człowieka, do którego należą także kości, inne niż stawy połączenia międzykostne, więzadła, mięśnie oraz ścięgna. Stawy oraz ich smarowanie sprawiają, że nasze kości mają możliwość płynnego poruszania się względem siebie. Ujmując rzecz w uproszczeniu, działanie prawie wszystkich naszych stawów sprowadza się do łączenia jednej kości z drugą, w sposób, w jaki np. zawiasy łączą drzwi z framugą ściany. Ich wyjątkowość polega jednak na tym, iż potrafią równoważyć dwie przeciwstawne siły - stabilność vs. mobilność.

stawy

Trzy stawy - kolanowy, biodrowy i ramienny - są często uważane za najważniejsze stawy naszego organizmu, a wszystkie one zbudowane są inaczej, aby właściwie dostosować relacje między potrzebą mobilności i stabilności naszego ciała. Podczas gdy staw barkowy jest naszym najbardziej ruchomym stawem - możemy sami sprawdzić, na ile sposobów obracamy i machamy ramionami, to staw biodrowy, jest z kolei najbardziej stabilnym.

Główne elementy składowe stawu to powierzchnia stawowa, torebka stawowa oraz jama stawowa. Powierzchnia stawowa przybiera kształt zależny od ruchu danego stawu - wypukły lub wklęsły i pokryta jest chrząstką stawową. Chrząstka jest sprężysta i zmniejsza tarcie podczas ruchu.

Torebka stawowa łączy powierzchnie stawowe i otacza staw, stabilizując go i odgradzając od otoczenia. Składa się z błony włóknistej i maziowej. Błona włóknista wyznacza zakres ruchów, które może wykonać staw. Błona maziowa jest odpowiedzialna za tworzenie mazi stawowej, która wypełnia przestrzenie między sąsiadującymi powierzchniami stawowymi i minimalizuje tarcie między nimi.

Unerwienie stawu

Odgałęzienia włókien nerwowych mięśni, działających na sąsiadujący z nimi staw, unerwiają dany staw, a także skórę nad obszarem działania tych mięśni.

Niektóre z tych odgałęzień nerwów docierają do torebki włóknistej i więzadeł, a inne aż do błony maziowej i mają one różne zadania. Jedne, odpowiedzialne są za odczuwanie bólu, zwłaszcza gdy torebka lub inne więzadła są nadmiernie rozciągnięte lub rozdarte - odczuwamy wtedy rozdzierający ból, ale raczej rozproszony aniżeli konkretnie zlokalizowany; drugie, przenoszą informacje na temat spoczynkowego ustawienia stawu w przestrzeni oraz szybkości i zakresu jego ruchu - gdy pracuje. Co ciekawe, przegubowa część chrząstki stawowej w ogóle nie posiada unerwienia. Dzięki temu nie odczuwamy bólu podczas normalnej pracy stawu, gdy trą o siebie kości zakończone chrząstką stawową.

Dlaczego stawy wydają dźwięki

Wszyscy zapewnie doświadczyliśmy kiedyś strzykania w kolanach podczas wstawania, chrobotania szyi podczas obrotów głowy lub trzeszczenia kostek, które się pojawia, gdy nimi poruszamy. Im starsi się stajemy, tym nasze stawy wydają się bardziej hałasować, w ramach normalnego procesu zużywania się i starzenia. Dzieje się tak dlatego, iż wraz z wiekiem gąbczasta chrząstka, która chroni kości przed ocieraniem się o siebie, może zacząć się wyszczerbiać i rozpadać. Powierzchnie stawowe stają się zatem nieco bardziej szorstkie, a więc więcej bardziej hałaśliwe gdy się o siebie wzajemnie ocierają.

Dźwięki jakie wydają stawy mogą nasilać się lub zmniejszać, w zależności od pozycji naszego ciała w czasie aktywności i spoczynku. Np. kliknięcie lub cichy trzask przy zgięciu ręki lub nogi zwykle wskazuje, że mięsień lub ścięgno jest napięte i ocierając się powoduje tarcie wokół kości. W takich przypadkach należy spróbować delikatnego rozciągnięcia mięśni, a nieprzyjemny dźwięk powinien się zmniejszyć lub zniknąć.

W innym przypadku, kiedy na przykład splatamy i odwracamy dłonie a następnie wyciągamy je do przodu słyszymy często dźwięk “łamanych palców - strzelania z kostek”. Dźwięk ten pochodzi z uwalnianych pęcherzyków azotu, które naturalnie występują w przestrzeni stawów i zwykle nie jest ono powodem do niepokoju.

Zdrowe stawy mogą w procesie ich starzenia lub intensywnej eksploatacji strzykać, trzeszczeć i piszczeć, ale nie powinny boleć. Ból, kiedy się pojawia, jest sygnałem ostrzegawczym.

 

Przeczytaj także

Zapytaj naszego Eksperta!

Twoja wiadomość została wysłana